Διάλογος για την παιδεία; του Δημήτρη Γκενέ

Δημοσιεύθηκε 24/10/2010 - 13:00 στο http://www.alfavita.gr/artro.php?id=12702




I. Δεν θα μπω στο πειρασμό να μετρήσω πόσες φορές τα τελευταία 25 χρόνια εξαγγέλθηκαν μεγάλες «μεταρρυθμίσεις» στο Εκπαιδευτικό Σύστημα οι οποίες κατέληξαν- με ελάχιστες εξαιρέσεις - σε μπαλώματα ή και ακροβατισμούς. Τις περισσότερες φορές η εξαγγελία συνοδευόταν από την έκκληση στους εκπροσώπους φορέων, κομμάτων και συνδικαλιστικών οργανώσεων για «Διάλογο».

Μάλλον όμως ΔΕΝ βρισκόμαστε μπροστά σε μια ακόμα επανάληψη φάρσας αυτού του τύπου. Φαίνεται πως είναι γενική εκτίμηση ότι δεν απαιτούνται απλώς επιδιορθώσεις ώστε να ομαλοποιηθεί η λειτουργία του θεσμού της Δημόσιας Εκπαίδευσης απρόσκοπτα και ωραία όπως όλα τα προηγούμενα χρόνια ! Δηλαδή το πρόβλημα δεν είναι «η βάση του Δέκα» ή «αν θα έχουμε εδώ ή εκεί εξετάσεις» ή η κατανομή των ετών στις διάφορες βαθμίδες της Εκπαίδευσης.

Φαίνεται να αναγνωρίζουμε πλέον ότι υπάρχει κάποια κοινωνική ανάγκη την οποία το υπάρχον Εκπαιδευτικό Σύστημα δεν μπορεί πια να εξυπηρετήσει και άρα υπάρχει μείζον Θέμα, Το ερώτημα είναι ποιες οι κοινωνικές ανάγκες ιεραρχεί ο καθένας ως καθοριστικές για την κατεύθυνση ενός γενικευμένου αναπροσανατολισμού στο Εκπαιδευτικό Σύστημα της χώρας.

Μια τέτοια συζήτηση θα είχε βέβαια νόημα στην περίπτωση που ο διάλογος ήταν ειλικρινής και τα σχέδια του αναπροσανατολισμού της Εκπαιδευτικής πολιτικής δεν ήταν ήδη προαποφασισμένα με βάση τις κατευθύνσεις των οργανισμών της Ευρωπαϊκής «ομογενοποίησης». Ωστόσο δεν θεωρώ άσκοπη και ανώφελη μια τέτοια συζήτηση ακόμα και σήμερα που γνωρίζουμε ότι οι πολιτικοί συσχετισμοί στην Ευρώπη δεν αφήνουν προς το παρόν κανένα περιθώριο για Ελεύθερη σκέψη ακόμη και μέσα στο Thing Tank των Συμβούλων των διάφορων Ευρωπαϊκών Οργανισμών και των υφιστάμενων Υπουργείων κάθε Κράτους μέλους.



ΙΙ. Το θέμα φαντάζομαι ( και ελπίζω) δεν είναι η Παιδεία του κάθε πολίτη αυτής της χώρας. Ο όρος Παιδεία περιγράφει συνήθως το δυναμικά εξελισσόμενο αποτέλεσμα της λογικής και συναισθηματικής καλλιέργειας του ανθρώπου, αλλά και της ενσωμάτωσης σχημάτων αξίας και απαξίας, της αφομοίωσης πολιτιστικών προτύπων και συμπεριφορών, που η κοινωνία έχει ιστορικά διαμορφώσει. Ο όρος Εκπαίδευση γενικά περιγράφει μια διαδικασία –αλλά όχι τη μόνη–της ανάπτυξης της Παιδείας και αναφέρεται κυρίως σε ομαδική δραστηριότητα με οργάνωση και δομή ελεγχόμενη από τις κεντρικές δομές εξουσίας.

Τι είναι όμως αυτό που επιβάλλει την ανάγκη ενός Εκπαιδευτικού Συστήματος;

Δεν νομίζω πως θα έπρεπε κανείς να προσπεράσει το ερώτημα αυτό αρκούμενος στις “λίγες” συνταγματικές Επιταγές:

ΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ
ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ: Ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα

ΑΡΘΡΟ 16 §2. Η παιδεία αποτελεί βασική αποστολή του Κράτους και έχει σκοπό την, πνευματική, επαγγελματική και φυσική αγωγή των Ελλήνων, την ανάπτυξη της εθνικής και θρησκευτικής συνείδησης και τη διάπλασή τους σε ελεύθερους και υπεύθυνους πολίτες.

Η Εκπαίδευση βέβαια αφορά –πρωτίστως αλλά όχι μόνο– τους κανόνες της συμμετοχής μας στην Κοινωνία. Επιπλέον οι κώδικες επικοινωνίας ( γλώσσες, γραφές, κεκτημένοι και δοκιμασμένοι τρόποι αντίληψης, ανάλυσης, και μετάδοσης της συσσωρευμένης εμπειρίας ) απαιτούν και κανόνες πρακτικής – όχι μόνο πρακτικούς κανόνες-.

Ένα Εκπαιδευτικό Σύστημα είναι προϋπόθεση για την ανάπτυξη των ικανοτήτων κάθε νέου ανθρώπου να χειρίζεται αυτούς τους κώδικες, αλλά και για την ανάπτυξη των δυνατοτήτων του να αξιοποιεί αυτούς για το ατομικό και συλλογικό όφελος – συμπεριλαμβανομένου και του αισθητικού οφέλους στην ενατένιση του Κάλλους του Κόσμου μας-.

Κάθε άνθρωπος έχει φυσιολογικά την ενστικτώδη ορμή όχι μόνο να εντάσσει σε γενικά ερμηνευτικά σχήματα αλλά και να αξιολογεί όλα τα αντικείμενα και φαινόμενα που αποτελούν στοιχεία της δραστηριότητάς του ή του περιβάλλοντος κόσμου. Έτσι έχει την αυθόρμητη τάση να βαθμολογεί κάθε «αντικείμενο» σε κλίμακες του ωραίου – άσχημου, καλού – κακού, δίκαιου – άδικου κλπ . Όμως τα κριτήρια και οι μέθοδοι αυτής της αξιολόγησης όχι μόνο είναι ιστορικά εξελισσόμενα αλλά δεν μπορούν να διαμορφωθούν μόνο από την εμπειρία του κάθε ατόμου και είναι κυρίως αποτέλεσμα Εκπαίδευσης. Με αυτά τα κριτήρια και της μεθόδους το άτομο διαμορφώνει ( συνειδητά και ασυνείδητα ) τους αξιολογικούς προσανατολισμούς του ( ηθικές και πολιτικές πεποιθήσεις, ιδεολογικές κατευθύνσεις, …) με βάση τους οποίους διακρίνει το ουσιαστικό από τα ασήμαντο και - το σπουδαιότερο - αποκτά την ικανότητα να διαχειρίζεται την αντίφαση της ατομικότητας- κοινωνικότητας του. Οι αξιολογικοί προσανατολισμοί αποτελούν βασικά στοιχεία της προσωπικότητας του κάθε ανθρώπου καθορίζουν τη ψυχολογική ισορροπία, τα πρότυπα της συμπεριφοράς του αλλά και συνολικά τον βαθμό και τον τρόπο ένταξής του στο κοινωνικό σύνολο .

Με τη σύντομη και υπεραπλουστευμένη αυτή φιλοσοφική σκιαγράφηση της ανάγκης ενός Εκπαιδευτικού Συστήματος διακινδυνεύω να γίνω βορά των ειδικότερων αλλά προτάχθηκε ως μια πρώτη αντιπαράθεση στην ακόμη πιο επικίνδυνη κυρίαρχη ιδεολογία του homoeconomicus.
ΙΙΙ. Το σχέδιο Δράσης που κατέθεσε το Υπ. Παιδείας, δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων για το Νέο Σχολείο ξεκινά μια καλή περιγραφή της σημερινής κατάστασης: Α1. Η Σκληρή Πραγματικότητα του Νέου Σχολείου* …Το σχολείο σήμερα μοιάζει συχνά με χώρο καταναγκαστικού έργου… αίσθηση απαξίωσης… 1 Το κείμενο όμως όχι μόνο δεν επιχειρεί μια εξήγηση αλλά αφήνει να εννοηθεί πως φταίνε μόνο ή κυρίως: το υπερφορτωμένο πρόγραμμα το εξαντλητικό ωράριο η έλλειψη σε εναλλακτικό εκπαιδευτικό υλικό, μέσα, νέες τεχνολογίες, καθώς και επαρκή παιδαγωγική και επιστημονική καθοδήγηση και επιμόρφωση.

Μήπως η έλλειψη κίνητρου στο Υποκείμενο της εκπαιδευτικής Διαδικασίας, αυτό που διώχνει τους Μαθητές από το σχολείο είναι κυρίως η αυταρχικότητα, όπως διατείνονται οι οπαδοί της αντιαυταρχικής εκπαίδευσης, το άγχος των εξετάσεων- αξιολογήσεων… ; Διατείνομαι ότι η αποκάλυψη του περιεχόμενου δεν γίνεται με αλλαγή περιτυλίγματος.

Θα επιχειρήσω να στηρίξω τις παρακάτω “Υποθέσεις ” :

1. Το Εκπαιδευτικό Σύστημα δεν είναι ο μόνος ούτε ο κύριος μηχανισμός δημιουργίας πρότυπων και αξιολογικών προσανατολισμών.

2. Αυτό που απαξιώνει την σημερινή Εκπαιδευτική Διαδικασία είναι η αντίφαση μεταξύ του περιεχομένού της και της κοινωνικής πραγματικότητας.

Από τη μια πλευρά έχουμε τις Αξίες της Κλασσικής Αρχαιότητας, τις Αλήθειες της Επιστημονικής Επανάστασης της Αναγέννησης και τις Ιδέες του Ευρωπαϊκού Διαφωτισμού। Αυτά υποτίθεται ότι αποτελούσαν, σε γενικές γραμμές, τις βάσεις πάνω στις οποίες στηρίχτηκαν οι τελευταίες σοβαρές Εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις ( 1965 και 1979-80)।

Από την άλλη πλευρά έχουμε την Αγορά, την Πιάτσα των πρωϊνάδικων, τον παρουσιαστή με τα 5 εκατομμύρια, τις γλάστρες του και τα DVD. Τις πασαρέλες των επιτυχημένων, την διαφήμιση της ανταγωνιστικότητας, την εξοικείωση με μια τεχνηέντως διαχεόμενη διαφθορά για την οποία κανείς δεν ονομάζεται, κανείς δεν διώκεται, αλλά…

Από ομιλία κ. Α Διαμαντοπουλου στους Δελφούς: …Σταχυολογώ μόνο μερικά σημεία αυτής της μεταπολιτευτικής εκπαιδευτικής παθογένειας, που αναδεικνύεται κάθε μέρα πλέον στα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων: Πτυχία επ’ αμοιβή, φοιτητές που συμμετέχουν σε εξετάσεις και περνούν μαθήματα δια αντιπροσώπων, ιδιωτικές υπηρεσίες για συγγραφή διπλωμάτων και πτυχιακών εργασιών κοκ….

… αλλά Διαφθορά για την οποία όλοι είναι ένοχοι εκτός του απρόσωπου κράτους, της γυναίκας του πρώην Καίσαρα, και των νέων συμβούλων των Υπουργείων.

Ο μαθητής βομβαρδίζεται καθημερινά από “νουθεσίες” και “διαφημίσεις”. Τα διλήμματα των μεν είναι ασυμβίβαστα και αντικρουόμενα των δε: Προϊόν ή Εμπόρευμα; Κοινωνός ή Καταναλωτής; Δημιουργός ή Μηχανή; Παραγωγός ή Χειριστής; Μόχθος ή Αρπαχτή; Ασφάλεια ή Ρίσκο; Αλληλεγγύη ή Ανταγωνισμός;

Η σκληρή πραγματικότητα της υπερχρεωμένης μέλλουσας γενιάς ( των 592 €;) διαψεύδει καθημερινά τις “νουθεσίες” του κηδεμόνα ( και ενίοτε και του δασκάλου ) και επαληθεύει τη ζούγκλα των “διαφημίσεων”.

Οι αξιολογικοί προσανατολισμοί δεν διαμορφώνονται μόνο από το Εκπαιδευτικό Σύστημα. Η εστία της Απαξίωσης δεν βρίσκεται μέσα στο Εκπαιδευτικό σύστημα. Μόνο ένα σημαντικό μέρος του ρήγματος επεκτείνεται μέσα σ’ αυτό.

Οι επιλογές είναι : ή αλλάζουμε την κοινωνία ή αλλάζουμε τον προσανατολισμό του Εκπαιδευτικού Συστήματος ή και τα δύο.

Η κυβέρνηση επέλεξε τον αναπροσανατολισμό του Εκπαιδευτικού Συστήματος στην ίδια κατεύθυνση που επιχειρείται και η κοινωνική Αλλαγή σ’ όλη την Ευρώπη. Στη κατεύθυνση της εξυπηρέτηση της AGORAS και των ταγών της, των πιστωτών μας.

Ας περιορίσουμε τη συζήτηση μόνο στις «αγοραίες» κυβερνητικές εκπαιδευτικές επιλογές.

Στην καλύτερη των περιπτώσεων - αν υποθέσουμε ότι η Ελληνική απομίμηση των Βρετανικών κ.α. πρότυπων ( π.χ Β.Ι. word schools ) αποδειχτεί καλύτερη της veritable έκδοσης- θα επιτευχθεί ένας οικονομικότερος εκσυγχρονισμός της δια Βίου ευέλικτης επιμόρφωσης χειριστών. Στο Διεθνοποιημένο πλαίσιο της Εμπορευματοποίησης της γνώσης κάποιοι ίσως το όραμά τους είναι η Ελλάδα εκτός από γκαρσόνια να μπορεί να πουλήσει και Επιμόρφωση στους γείτονες λαούς.

Την κατεύθυνση αυτή επιβεβαιώνουν όχι μόνο τα σχέδια που αφήνονται να διαρρεύσουν για το Νέο Σχολείο, αλλά και δηλώνονται χωρίς αιδώ:

Από ομιλία κ. Α Διαμαντοπουλου στους Δελφούς: Στις δύο πρώτες βαθμίδες έγιναν ήδη και δρομολογούνται καθημερινά σημαντικές αλλαγές. Χαίρομαι που είναι κατανοητές ήδη από αυτό το Σεπτέμβριο, με τα 800 πιλοτικά σχολεία, με το Ψηφιακό Σχολείο εν δράσει, με νέο περιεχόμενο ηλεκτρονικό για όλες τις τάξεις του Δημοτικού, του Γυμνασίου και του Λυκείου. Με την παρουσίαση ενός Νέου Λυκείου που αλλάζει τελείως τα δεδομένα για τους εφήβους αλλά και τις προϋποθέσεις για την εισαγωγή στο Πανεπιστήμιο. Ένα Νέο Λύκειο που στη Β’ και στη Γ’ τάξη οι 16χρονοι και 17χρονοι μαθητές γίνονται σιγά-σιγά πολίτες, αναλαμβάνοντας ευθύνες και παρακολουθώντας ένα σύστημα που τους αντιμετωπίζει με διαφορετικό τρόπο.

Ποιες αλήθεια είναι οι αλλαγές που ήδη δρομολογήθηκαν; Περικοπές της ύλης στο πόδι, ή η Δοκιμαστική ιστοσελίδα του ψηφιακού Σχολείου (http://digitalschool.ypaideias.gr/) που δεν αντέχει καμία σύγκριση ούτε με ένα από τα χιλιάδες sites και blogs ανώνυμων και επώνυμων εκπαιδευτικών με φιλότιμο και μεράκι για τη δουλειά τους. Αλήθεια τι έγινε με την αναγκαία προϋπόθεση- όπως είχε εξαγγελθεί- επιμόρφωσης των εκπαιδευτικών;

Με τα χρήματα του Γ κοινοτικού πλαισίου και το μεράκι πολλών ανθρώπων του Αριστοτέλειου Πανεπιστήμιου έχει γίνει μια πρώτη καλή αρχή με την κατασκευή λογισμικών εκσυγχρονισμού της εκπαιδευτικής Διαδικασίας ( όπως το Ανοικτό ΜΑθησιακό Περιβάλλον) Γιατί τώρα κάτι μου λέει μέσα μου ότι τα περισσότερα από αυτά θα έχουν την τύχη του Πολλαπλού Βιβλίου και άλλων σκανδάλων για τα οποία έπρεπε να λογοδοτήσουν πολιτικοί και συμβουλάτορες; Ίσως γιατί οι ίδιες οικογένειες πολιτικών και υψηλόμισθων συμβούλων δράττουν δόξα και τάλαρα πάνω στην ανάγκη προώθησης αλλαγών. Αλλαγές όμως που μπορούν να προωθηθούν μόνο με την κινητοποίηση του κόσμου της εργασίας. Τον κόσμο της εργασίας που οι σημερινοί διαχειριστές όχι μόνο δεν εμπιστεύονται αλλά και φοβούνται, γιατί καθημερινά τον απαξιώνουν με την πολιτική τους. Και επί του προκείμενου, χωρίς και ενάντια στους εκπαιδευτικούς, ακόμη και με το καλύτερο management, ουσιαστικές αλλαγές στο Εκπαιδευτικό σύστημα δεν μπορούν να γίνουν.

Δεν υπάρχουν θετικά στοιχεία στις ανακοινώσεις; Τα μόνα θετικά είναι η αναγνώριση των έκδηλων δυσλειτουργιών του συστήματος και η εξαγγελία επίλυσης τους όπως π.χ. Η μεγάλης σημασίας εξαγγελία για την κατάργηση, στη Γ Λυκείου, των Εισαγωγικών Εξετάσεων για τα Α.Ε.Ι. -Τ.Ε.Ι.

Αντίθετα η εξαγγελία και μόνο της οικονομικής αυτοτέλειας των Πανεπιστημίων πρώτα από όλα στην αναζήτηση πόρων δείχνει την κατεύθυνση. Δεν πρόκειται για κατεύθυνση σκέψης αλλά μαϊμουδισμού αφού και οι απόφοιτοι των Deree γνωρίζουν πως η στήριξη ενός Harvard απαιτεί τουλάχιστον General Motors και Electric. Η αλήθεια είναι ότι δεν υπάρχει ανάγκη ενός δεύτερου Harvard ( στην Ελλάδα ). Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι είναι αποδεκτή η προτεραιότητα πιο φθηνού Ε.Μ.Π. ή η μετατροπή του Καποδιστριακού Πανεπιστήμιου σε Α.Ε.

Πολλές φορές δεν είναι τα ψέματα που αποκαλύπτονται στις μεγάλες εξαγγελίες για “μαθητές ενεργούς πολίτες”, ή για “Διεπιστημονική προσσέγγιση” , αλλά είναι οι αλήθειες που κρύβονται πίσω από προαναγγελίες επιμέρους ρυθμίσεων όπως αυτή για την προώθηση των Τεχνολογικών Λυκείων. Όντως αυτό που φαίνεται να ενοχλεί περισσότερο τους σχεδιαστές, είναι πως, παρά τις 3 μετονομασίες τους τα τελευταία 11 χρόνια, η κοινωνία επιμένει να μην προτιμά ΑΥΤΗΝ την Έκδοση Λυκείου. Ή μήπως θα πρέπει να πιστέψουμε ότι σ’ αυτούς τους χαλεπούς καιρούς - του Μνημονίου-προετοιμάζεται ειδικά για τα Τεχνολογικά Λύκεια η γενναία αναβάθμισή τους (και οικονομικά ) και όχι η παραπέρα υποβάθμισή τους ; Γιατί όλα δείχνουν πως η σιωπηρή ταχτική είναι να στοιβαχτούν τα φτωχά παιδιά- όχι μόνο των μεταναστών- σε Ιδρύματα, οικονομικότερα αλλά μόνο κατ’ επίφαση, Εκπαιδευτικά.

ΙV. Μήπως όλα αυτά σημαίνουν πως υπερασπίζομαι το παλιό σχολείο ενάντια σ’ αυτό που πλασάρεται ως Νέο. Όχι υπερασπίζομαι μια γενναία μεταρρύθμιση στη Παιδεία αλλά σε άλλη κατεύθυνση. Μια μεταρρύθμιση βασισμένη σ’ άλλες ΑΡΧΕΣ και με άλλο ΗΘΟΣ.

Ναι πρέπει να αλλάξουν πολλά γιατί το σημερινό Σχολείο δεν ανταποκρίνεται στις βασικές ανάγκες που καλείται να καλύψει. Και το πρόβλημα δεν είναι η Εθνική Συνείδηση ( δεν είμαστε στη δύσκολη φάση της γειτονικής FYROM) ούτε βέβαια η Θρησκευτική Συνείδηση. Το θέμα είναι αν για τον «νέο άνθρωπο» υπάρχει σημαινόμενο στους όρους : «Ανθρώπινες Αξίες της Κλασσικής Αρχαιότητας, στις Αλήθειες της Επιστημονικής Επανάστασης της Αναγέννησης και στις Ιδέες του Ευρωπαϊκού Διαφωτισμού». Και επιμένω σ’ αυτά γιατί δεν έχω κάτι καλύτερο. ( Δεν είναι μόνο η Φιλοσοφία της Άπω Ανατολής που αγνοώ, αλλά ελπίζω να συμφωνούμε ότι δεν έχουμε κάτι καλύτερο ενάντια στην αντίληψη που θέλει όλα να πηγάζουν από το πόσα παίρνεις και να εκβάλλουν στο πόσα δίνεις). Το θέμα είναι τι θέλουμε να έχει ως προαπαιτούμενη βάση, ο νέος άνθρωπος, είτε πρόκειται να συνεχίσει σε μια Τριτοβάθμια Ειδίκευση, είτε πρόκειται να βγει στην ζούγκλα της Αγοράς Εργασίας

Ναι υπάρχουν Νέα δεδομένα που απαιτούν αναπροσαρμογές. H διόγκωση του όγκου της πληροφορίας ( και του θορύβου) , η συρρίκνωση του χρόνου για την επεξεργασία των πληροφοριών, η εντατικοποίηση, η συστηματοποίηση και ο «σφιχτός προγραμματισμός» των δραστηριοτήτων των νέων ανθρώπων, η αφομοίωση και εξάρτηση από προϊόντα νέων τεχνολογιών, η διαμεσολάβηση των gadgets ακόμη και στις διαπροσωπικές σχέσεις. Και το σπουδαιότερο η διάχυτη υποτίμηση της φαντασίας έναντι της υπερτιμημένης επιδεξιότητας. ( Άραγε Homo Sapiens ή Homo Habilis ; )

Από αυτή την άποψη η «Δια βίου μάθηση» δεν είναι απλά παράφραση του « γειράσκω αεί διδασκόμενος» αλλά η κακοπροαίρετη διαστρέβλωση του «παιδεύομαι» σε «επιτηδεύομαι».

Είναι προφανής βέβαια αντίφαση, να πιστοποιείται η Επάρκεια μιας ξένης γλώσσας με 3ωρα ανά εβδομάδα, εντατικά σεμινάρια για 2-3 χρόνια, από τη μια. Και από την άλλη, να θεωρείς ότι δεν αρκούν 6 ώρες διδασκαλίας της Μητρικής Γλώσσας, κάθε εβδομάδα, για 12 έτη εκπαίδευσης. (Για να μην κάνουμε σύγκριση με τη διδασκαλία των Λατινικών). Μήπως όμως αυτό είναι αποτέλεσμα μιας άλλης διαστρέβλωσης ότι η Διδασκαλία των Αρχαίων Κειμένων εξαντλείται στη γραμματική και συντακτική ανάλυση (με περίσσεια σχολαστικισμού) μικρών αποσπασμάτων και εδαφίων; Μήπως το μεγαλείο των Ιδεών τους χάνεται προς χάριν μιας Αισθητικής δυσανάγνωστης για τον έφηβο του 21ου Αιώνα.

Η Λύση δεν είναι να ελαφρύνουμε τα Αρχαία από το πρωτότυπο, η να αφαιρέσουμε από τη Φυσική τις μαθηματικές περιγραφές ούτε βέβαια η διδασκαλία των μαθηματικών από comics. Η Λύση δεν βρίσκεται ούτε στην εκμαυλιστική ελευθερία του καταναλωτή-μαθητή να διαλέγει από γειτονικά καλάθια, μαθήματα που προσφέρονται ως ισάξια, αλλά σπρώχνουν τον ανυποψίαστο στη λύση της ήσσονος προσπάθειας ή του ελάχιστου κόστους.

Το θέμα δεν είναι διαχειριστικό ούτε προσφέρεται για συντεχνιακές διεκδικήσεις.

Οι μεγάλοι χαμένοι όλων των διαχειριστικών μεταβολών στα προγράμματα της Β/θμιας Εκπαίδευσης, τα τελευταία 30 χρόνια, είναι οι κοινωνικές Επιστήμες και οι Επιστήμες του Ανθρώπου. -Λες και δεν έφτανε η καθυστέρηση στην έρευνα και την ανάπτυξη της Κοινωνιολογίας, της Ψυχολογίας και ίσως και την επιστήμη(;) των Νόμων του Οίκου μας.- Ο δεύτερος μεγάλος χαμένος είναι το παιχνίδι και η πρακτική. Και δεν εννοώ την πρακτική της «κονιορτοποίησης κιμωλίας επί πίνακος» και τις «εν αφθονία» τρίλιζες.

Βλέπω με πολύ σκεπτικισμό το παρκάρισμα των παιδιών στα Ολοήμερα Νηπιαγωγεία αν και πολλές εργαζόμενες μητέρες δεν έχουν το περιθώριο επιλογής. Μετά την ηλικία όμως των 12 ετών το ολοήμερο Σχολείο είναι, ίσως η μόνη Λύση. Αρκεί να διακρίνουμε τον διαφορετικό ρόλο που έχουν τα μαθήματα των Εικαστικών, της Φυσικής Αγωγής, του Χορού και της Μουσικής. Μόνο αν διακρίνουμε τον ιδιαίτερο ρόλο τους στη διαμόρφωση της προσωπικότητας των νέων ανθρώπων θα καταφέρουμε να παντρέψουμε τη διδασκαλία τους με αυτήν των Μαθηματικών, των Γλωσσικών , των Φυσικών μαθημάτων. Όσο αλήθεια είναι ότι δεν γίνεται Εκπαίδευση χωρίς καταναγκαστική λειτουργία, άλλο τόσο αλήθεια είναι ότι δια καταναγκασμού και μόνο Παιδεία δεν γίνεται.

Πολλά είναι τα ερωτήματα που μένουν αναπάντητα όσον αφορά την Αναγκαία Εκπαιδευτική ( και Κοινωνική ) Μεταρρύθμιση. «Όποιο όμως και να είναι το Ερώτημα η Απάντηση είναι ο Άνθρωπος.»

Ποιος άνθρωπος ;

• Ο Άνθρωπος, όχι μόνο ως η πρώτη αξία αλλά ως η πηγή και το κριτήριο της αξίας κάθε προϊόντος υλικού, πνευματικού η αισθητικού και προφανώς ο τελικός αποδέκτης και εκφραστής της κάθε αξίας. Σε αντίθεση με μια κοινωνία όπου όλα ξεκινούν από την ανταλλακτική αξία του εμπορεύματος και καταλήγουν στην ανταλλακτική αξία του ανταλλάγματος ( χρήματος).

• Ο Άνθρωπος που με την Εργασία του και την πρακτική εξασφαλίζει, τα κριτήρια της ιστορικά διαμορφούμενης Αλήθειας, αλλά και την Συνέχεια που είναι απαραίτητη για να αρθεί η αντίφαση ( η ασυνέχεια ) που περιγράφει η γέννηση ενός νέου, όμορφου και δίκαιου κόσμου από μια παλαιά, άσχημη και άδικη κοινωνία.

• Ο Άνθρωπος του 21ου αιώνα. Η Μαρία, ο Γιάννης, όχι ως εκφάνσεις της ατελούς εικόνας του Υψίστου, που υμνούν Αυτόν, προς άφεση της ατέλειας τους, αλλά ως πραγματικοί Άνθρωποι με όνειρα, ελπίδες, φιλοδοξίες, αλλά και απογοητεύσεις, διαψεύσεις και απώλειες, δηλαδή όλα αυτά που πρέπει να σκεφτόμαστε όταν ξανακοιτάμε την Ιστορία κι όταν συζητάμε για το μέλλον. Γιατί, τα παιδιά μας είναι.

Γκενές Δημήτρης
Εκπαιδευτικός ΠΕ04
mitsosgk gmail com

1. Ο όρος «σκληρή πραγματικότητα» αποδίδεται στο «Νέο Σχολείο», εκ παραδρομής υποθέτω. Να υποθέσω και ότι «γλώττα λανθάνουσα τα αληθή λέγει»;